Σας ευχαριστούμε που συμμετείχατε σε αυτήν τη συνεδρία.

Χορογραφία: “Μην εγκαταλείπεις” (Γιον Μπουρζουά) 

Μουσική σύνθεση: “Φεγγαρόφωτο” (Κλοντ Ντεμπισί) – εκτέλεση: Αλεξάντρ Θαρό (πιάνο)

θέμα: “Γράψτε για μία δεύτερη ευκαιρία”

Σύντομα θα μοιραστούμε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτήν τη συνεδρία, γι ‘αυτό επιστρέψτε ξανά.

Σας προσκαλούμε να μοιραστείτε τα γραπτά σας μαζί μας παρακάτω.

Καλούμε όλες και όλους που συμμετείχατε να μοιραστείτε όσα γράψατε κατά τη διάρκεια της συνεδρίας μας παρακάτω (“Leave a reply”) και να κρατήσουμε αυτή την τόσο ενδιαφέρουσα συζήτησή μας ζωντανή, υπενθυμίζοντάς σας, βεβαίως, ότι αυτή είναι μια δημόσια πλατφόρμα και η πρόσβαση ανοιχτή στο κοινό.

Θα θέλαμε να μάθουμε περισσότερα  για την εμπειρία σας με αυτές τις συνεδρίες. Αν το επιθυμείτε, παρακαλούμε αφιερώστε λίγο χρόνο σε μια σύντομη έρευνα δύο ερωτήσεων!

Ακολουθήστε τον σύνδεσμο: https://tinyurl.com/nmedg-survey

---

Σας ευχαριστούμε που συμμετείχατε σε αυτήν τη συνεδρία.

Μουσική: “Μ’ αρέσει να μη λέω πολλά” (Υπόγεια Ρεύματα)

θέμα: “Γράψτε για τη φορά που η φωνή σας ενώθηκε με τις φωνές των άλλων”.

Σύντομα θα μοιραστούμε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτήν τη συνεδρία, γι ‘αυτό επιστρέψτε ξανά.

Σας προσκαλούμε να μοιραστείτε τα γραπτά σας μαζί μας παρακάτω.

Καλούμε όλες και όλους που συμμετείχατε να μοιραστείτε όσα γράψατε κατά τη διάρκεια της συνεδρίας μας παρακάτω (“Leave a reply”) και να κρατήσουμε αυτή την τόσο ενδιαφέρουσα συζήτησή μας ζωντανή, υπενθυμίζοντάς σας, βεβαίως, ότι αυτή είναι μια δημόσια πλατφόρμα και η πρόσβαση ανοιχτή στο κοινό.

Θα θέλαμε να μάθουμε περισσότερα  για την εμπειρία σας με αυτές τις συνεδρίες. Αν το επιθυμείτε, παρακαλούμε αφιερώστε λίγο χρόνο σε μια σύντομη έρευνα δύο ερωτήσεων!

Ακολουθήστε τον σύνδεσμο: https://tinyurl.com/nmedg-survey

---

Σας ευχαριστούμε που συμμετείχατε σε αυτήν τη συνεδρία.

κείμενο: Κώστας Κατσουλάρης, “Σχεδία” (συλλογή διηγημάτων Αφαίας και Τελαμώνος, 2021).

θέμα: Γράψτε για τη φορά που ο καιρός άλλαξε 

Σύντομα θα μοιραστούμε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτήν τη συνεδρία, γι ‘αυτό επιστρέψτε ξανά.

Σας προσκαλούμε να μοιραστείτε τα γραπτά σας μαζί μας παρακάτω.

Καλούμε όλες και όλους που συμμετείχατε να μοιραστείτε όσα γράψατε κατά τη διάρκεια της συνεδρίας μας παρακάτω (“Leave a reply”) και να κρατήσουμε αυτή την τόσο ενδιαφέρουσα συζήτησή μας ζωντανή, υπενθυμίζοντάς σας, βεβαίως, ότι αυτή είναι μια δημόσια πλατφόρμα και η πρόσβαση ανοιχτή στο κοινό.

Θα θέλαμε να μάθουμε περισσότερα  για την εμπειρία σας με αυτές τις συνεδρίες. Αν το επιθυμείτε, παρακαλούμε αφιερώστε λίγο χρόνο σε μια σύντομη έρευνα δύο ερωτήσεων!

Ακολουθήστε τον σύνδεσμο: https://tinyurl.com/nmedg-survey

---

Κώστας Κατσουλάρης, «Σχεδία» (Αφαίας και Τελαμώνος. Μεταίχμιο, 2021)

Την εικοστή πρώτη μέρα ανοίξαμε τον φεγγίτη και ένας λαμπρός ήλιος τρύπησε το σκοτάδι και τα βλέφαρά μας. Πεταχτήκαμε όρθιοι αλαλάζοντας και κουτρουβαλήσαμε στον ημιώροφο, σχεδόν παρασύροντας τον Στέργιο, που είχε και αυτός σηκωθεί και πάσχιζε να μας ακολουθήσει σέρνοντας το πρησμένο πόδι του στις σκάλες σαν κούτσουρο. Στριμωχτήκαμε στη στενή βεράντα, με τα μισόκλειστα μάτια μας να πονούν, μαθημένα για τόσες εβδομάδες στο λιγοστό φως των κεριών. Η ατμόσφαιρα ήταν κρυστάλλινη, ο αέρας ασάλευτος, μια διαφορετική πόλη αποκαλύφθηκε μπροστά μας. Νερό σκέπασε τα πάντα, σε ύψος τεσσάρων με πέντε μέτρων, όσο έφτανε το μάτι× το χρώμα του, που τις προηγούμενες μέρες ήταν σκούρο καφέ, βορβορώδες και θυμωμένο, τώρα ήταν έντονα πράσινο, λες και ο κατακλυσμός είχε παρασύρει από τα γύρω βουνά όλη τη χλωροφύλλη. Προς τη μεριά της Ακρόπολης, σε μια από τις λιγοστές νεόδμητες πολυκατοικίες στη συνοικία, ένα κόκκινο βαν είχε σφηνώσει στον ημιώροφο, η αριστερή πίσω ρόδα του μετεωριζόταν στον αέρα. Ακριβώς κάτω από το μπαλκόνι μας, ένα κοκαλιάρικο λευκό σκυλί ισορροπούσε ατάραχο σε μια μουλιασμένη πόρτα, πλέοντας καταμεσής του δρόμου, με βλέμμα πράο, προσηλωμένο στον ορίζοντα. Είχαμε σωθεί.

Σας ευχαριστούμε που συμμετείχατε σε αυτήν τη συνεδρία.

κείμενο: ποίηση Λιάνας Σακελλίου (από τη συλλογή Πορτρέτο Πριν το Σκοτάδι, 2010)

θέμα: Γράψτε για τη σιωπή.

Σύντομα θα μοιραστούμε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτήν τη συνεδρία, γι ‘αυτό επιστρέψτε ξανά.

Σας προσκαλούμε να μοιραστείτε τα γραπτά σας μαζί μας παρακάτω.

Καλούμε όλες και όλους που συμμετείχατε να μοιραστείτε όσα γράψατε κατά τη διάρκεια της συνεδρίας μας παρακάτω (“Leave a reply”) και να κρατήσουμε αυτή την τόσο ενδιαφέρουσα συζήτησή μας ζωντανή, υπενθυμίζοντάς σας, βεβαίως, ότι αυτή είναι μια δημόσια πλατφόρμα και η πρόσβαση ανοιχτή στο κοινό.

Θα θέλαμε να μάθουμε περισσότερα  για την εμπειρία σας με αυτές τις συνεδρίες. Αν το επιθυμείτε, παρακαλούμε αφιερώστε λίγο χρόνο σε μια σύντομη έρευνα δύο ερωτήσεων!

Ακολουθήστε τον σύνδεσμο: https://tinyurl.com/nmedg-survey

---

Λιάνα Σακελλίου. Πορτρέτο Πριν το Σκοτάδι. Τυπωθήτω, 2010. Δίγλωσση έκδοση (ελλ. & αγγλ.) μτφρ.

Συμβαίνει αυτό τη στιγμή

μιας αναχώρησης,

συμπεριφορά ενστικτώδης,

κάτι με τρόπο τελεσίδικο.

Θα μπορούσε ν’ αποδοθεί

στη σιωπή του βυθού.

Ίσως πάντα να γίνεται έτσι.

Κι ωστόσο μοιάζει παράξενο.

Σας ευχαριστούμε που συμμετείχατε σε αυτήν τη συνεδρία.

ταινία: Casus Belli (σκηνοθεσία: Γιώργος Ζώης, 2010)

θέμα: Γράψτε για τη φορά που περιμένατε στην ουρά.

Σύντομα θα μοιραστούμε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτήν τη συνεδρία, γι ‘αυτό επιστρέψτε ξανά.

Σας προσκαλούμε να μοιραστείτε τα γραπτά σας μαζί μας παρακάτω.

Καλούμε όλες και όλους που συμμετείχατε να μοιραστείτε όσα γράψατε κατά τη διάρκεια της συνεδρίας μας παρακάτω (“Leave a reply”) και να κρατήσουμε αυτή την τόσο ενδιαφέρουσα συζήτησή μας ζωντανή, υπενθυμίζοντάς σας, βεβαίως, ότι αυτή είναι μια δημόσια πλατφόρμα και η πρόσβαση ανοιχτή στο κοινό.

Θα θέλαμε να μάθουμε περισσότερα  για την εμπειρία σας με αυτές τις συνεδρίες. Αν το επιθυμείτε, παρακαλούμε αφιερώστε λίγο χρόνο σε μια σύντομη έρευνα δύο ερωτήσεων!

Ακολουθήστε τον σύνδεσμο: https://tinyurl.com/nmedg-survey

---

Σας ευχαριστούμε που συμμετείχατε σε αυτήν τη συνεδρία.

ποίημα: Αργύρης Χιόνης, “Χέρια” (από τη συλλογή Λεκτικά Τοπία, 1983).

θέμα: Γράψτε για κάτι που έμεινε στη μέση.

Σύντομα θα μοιραστούμε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτήν τη συνεδρία, γι ‘αυτό επιστρέψτε ξανά.

Σας προσκαλούμε να μοιραστείτε τα γραπτά σας μαζί μας παρακάτω.

Καλούμε όλες και όλους που συμμετείχατε να μοιραστείτε όσα γράψατε κατά τη διάρκεια της συνεδρίας μας παρακάτω (“Leave a reply”) και να κρατήσουμε αυτή την τόσο ενδιαφέρουσα συζήτησή μας ζωντανή, υπενθυμίζοντάς σας, βεβαίως, ότι αυτή είναι μια δημόσια πλατφόρμα και η πρόσβαση ανοιχτή στο κοινό.

Θα θέλαμε να μάθουμε περισσότερα  για την εμπειρία σας με αυτές τις συνεδρίες. Αν το επιθυμείτε, παρακαλούμε αφιερώστε λίγο χρόνο σε μια σύντομη έρευνα δύο ερωτήσεων!

Ακολουθήστε τον σύνδεσμο: https://tinyurl.com/nmedg-survey

---

Αργύρης Χιόνης, «Χέρια» (από τη συλλογή Λεκτικά Τοπία, 1983)

Οι άνθρωποι το πιο συχνά
δεν ξέρουν τι να κάνουνε τα χέρια τους
Τα δίνουν – τάχα χαιρετώντας – σ’ άλλους
Τ’ αφήνουνε να κρέμονται σαν αποφύσεις άνευρες
Ή – το χειρότερο – τα ρίχνουνε στις τσέπες τους
και τα ξεχνούνε
Στο μεταξύ ένα σωρό κορμιά μένουν αχάιδευτα
Ένα σωρό ποιήματα άγραφα.

Σας ευχαριστούμε που συμμετείχατε σε αυτήν τη συνεδρία.

Ζωγραφική: Μαρία Φιλοπούλου, “Κολυμβητές κάτω από το νερό” (2016)

Θέμα: “Γράψτε γι’ αυτό που βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια”

Σύντομα θα μοιραστούμε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με αυτήν τη συνεδρία, γι ‘αυτό επιστρέψτε ξανά.

Σας προσκαλούμε να μοιραστείτε τα γραπτά σας μαζί μας παρακάτω.

Καλούμε όλες και όλους που συμμετείχατε να μοιραστείτε όσα γράψατε κατά τη διάρκεια της συνεδρίας μας παρακάτω (“Leave a reply”) και να κρατήσουμε αυτή την τόσο ενδιαφέρουσα συζήτησή μας ζωντανή, υπενθυμίζοντάς σας, βεβαίως, ότι αυτή είναι μια δημόσια πλατφόρμα και η πρόσβαση ανοιχτή στο κοινό.

Θα θέλαμε να μάθουμε περισσότερα  για την εμπειρία σας με αυτές τις συνεδρίες. Αν το επιθυμείτε, παρακαλούμε αφιερώστε λίγο χρόνο σε μια σύντομη έρευνα δύο ερωτήσεων!

Ακολουθήστε τον σύνδεσμο: https://tinyurl.com/nmedg-survey

---

Στην τελευταία αυτή συνεδρία για το 2022, είκοσι συμμετέχοντες και συμμετέχουσες από τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Ολλανδία, την Κύπρο και διάφορες περιοχές της Ελλάδας συναντήθηκαν για να συζητήσουν το ποίημα «Ύπνος στο δάσος» της Αμερικανίδας ποιήτριας Mary Oliver σε μετάφραση Κώστα Λιννού.

Η ατμόσφαιρα ηρεμίας που αποπνέει το ποίημα, σαν «παφλασμός μιας πέτρας στο νερό», λειτούργησε σαν νανούρισμα, «σαν μια αγκαλιά που με κρατούσε συνειδητά μέσα στον εαυτό μου» όπως σχολίασε μια συμμετέχουσα ή «μια τέλεια αφήγηση», όπως ανέφερε κάποια άλλη, καθώς φέρνει στο φως στα «μικρά βασίλεια» της καθημερινότητας, την ομορφιά των οποίων συνήθως αγνοούμε. Παρομοιάστηκε επίσης με την κατάδυση στον κόσμο των ονείρων, μιας βύθισης στο συμβολικό, αλλά και με «ένα μικρό θάνατο». Υπό το πρίσμα αυτής της ανάγνωσης, το ποίημα ειδώθηκε ως μια αφήγηση της εμπειρίας του θανάτου, που κάθε άλλο παρά τρομακτικός και αγωνιώδης μοιάζει. Όπως παρατηρήθηκε, οι εκφράσεις «παλεύοντας» και «φωτισμένη καταδίκη» έρχονται σε αντίθεση με την αρχική αυτή ατμόσφαιρα ηρεμίας, σαν «ένα απότομο ξύπνημα», που ερμηνεύτηκε τόσο ως η σύγκρουση επιθυμίας και πραγματικότητας, εσωτερικού κόσμου και εξωτερικών/κοινωνικών επιταγών αλλά και ως ένα πέρασμα από το ευχάριστα οικείο στο ανοίκειο και το υπερβατικό: όπως η φύση βρίσκεται σε μια διαρκή παλλόμενη κίνηση, έτσι και ο εαυτός ζυμώνεται διαρκώς στην πορεία του προς την απόλυτη επανένωση μαζί της, όπου τα όρια ζωής και θανάτου είναι θολά και ανεπαίσθητα. Όπως διατύπωσε μια άλλη συμμετέχουσα, «τυχερός όποιος μπορεί να παλεύει με τη φωτισμένη καταδίκη,» ερμηνεύοντας αυτή τη σισύφεια πάλη ως την πεμπτουσία της ύπαρξης: η νύχτα στο δάσος σαν μια στιγμή γαλήνιας ανασύνταξης για «ένα πλάσμα που προσπαθεί να βρει τα ανθρώπινα μέτρα του» και να ξαναριχτεί στον αγώνα. Το υγρό στοιχείο, η οργανική ύλη με τις μυρωδιές και τις υφές της, και το σκοτάδι που κυριαρχούν στο ποίημα οδήγησαν σε ενδιαφέροντες συνειρμούς, όπως εικόνες μιας «καλοζωισμένης αγρότισσας» με τον σπόρο μέσα στην ποδιά της, έτοιμη να τον ρίξει στη γη, ή μιας ετοιμόγεννης γυναίκας, παραπέμποντας έτσι στην επιστροφή στη μητέρα/φύση, στις υπόγειες διεργασίες της ζωής έτοιμης να βλαστήσει, και στην ασφαλή «μήτρα» των παιδικών αναμνήσεων.

Η ομάδα έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον αριθμό 12 και τους συμβολισμούς του: από το αρχαίο Ελληνικό δωδεκάθεο ως τους δώδεκα Αποστόλους της Καινής Διαθήκης, συζητήθηκε η θεϊκή ενέργεια που έχει αποδοθεί σε αυτό τον αριθμό ανά τους αιώνες καθώς και η μεταμορφωτική διάσταση της δωδέκατης ώρας (βλ. 12 τα μεσάνυχτα στο παραμύθι της Σταχτοπούτας), ως η μεταιχμιακή στιγμή της μετάβασης από τη μια μέρα στην άλλη, της εισόδου του μεταφυσικού στον φυσικό μας κόσμο, ακόμη και του θανάτου.

Το θέμα στο οποίο η ομάδα ανταποκρίθηκε γραπτώς ήταν «περιγράψτε (με λέξεις ή σχέδιο) το πώς φαντάζεστε την επόμενη μέρα». Από ένα e-mail που κάποια φαντάστηκε να συντάσσει ενώ λίγο πιο μακριά κάποιον τον είχε μόλις προδώσει η καρδιά του, μιλώντας για το φόβο του τι θα ξημερώσει και για την ίδια η επόμενη μέρα, από την κάθε ανάσα ως ένα βήμα πιο κοντά στο τέλος, τη μυρωδιά του σκοταδιού ως μυρωδιά της μητέρας, μέχρι τον αντικατοπτρισμό του φεγγαριού στα παλλόμενα νερά μιας λίμνης και τα ζωηρά χρώματα που αφήνει πίσω του ο ήλιος στο αέναο ταξίδι της βασιλείας του, στα κείμενα που δημιούργησαν οι συμμετέχουσες ενέπλεξαν το σύνολο των αισθήσεων με τρόπο ευφάνταστο και συγκινητικό, με οικονομία λόγου και πυκνές μεταφορές.

Καλούμε όλες και όλους που συμμετείχατε να μοιραστείτε όσα γράψατε κατά τη διάρκεια της συνεδρίας μας παρακάτω (“Leave a reply”) και να κρατήσουμε αυτή την τόσο ενδιαφέρουσα συζήτησή μας ζωντανή, υπενθυμίζοντάς σας, βεβαίως, ότι αυτή είναι μια δημόσια πλατφόρμα και η πρόσβαση ανοιχτή στο κοινό.

Θα θέλαμε να μάθουμε περισσότερα  για την εμπειρία σας με αυτές τις συνεδρίες. Αν το επιθυμείτε, παρακαλούμε αφιερώστε λίγο χρόνο σε μια σύντομη έρευνα δύο ερωτήσεων!

Ακολουθήστε τον σύνδεσμο: https://tinyurl.com/nmedg-survey

---

Μαίρη Όλιβερ,  «Ύπνος στο δάσος»

(Μετάφραση: Κώστας Λιννός)

Σκέφτηκα πως η γη με θυμήθηκε,
Ότι με ξαναδέχτηκε τόσο τρυφερά, τακτοποιώντας
τις σκούρες ποδιές της, τις τσέπες της
γεμάτες με λειχήνες και σπόρους. Κοιμήθηκα
όπως ποτέ πριν, μια πέτρα
στην κοίτη του ποταμού, τίποτα
ανάμεσα σε μένα και τη λευκή φωτιά των άστρων
εκτός απ’ τις σκέψεις μου, κι αυτές έπλεαν
ελαφριές σαν νυχτοπεταλούδες ανάμεσα στα κλαδιά
των τέλειων δέντρων. Όλη νύχτα
άκουγα τα μικρά βασίλεια ν’ ανασαίνουν
γύρω μου, τα έντομα, και τα πουλιά
που κάνουν τη δουλειά τους στο σκοτάδι. Όλη νύχτα
υψωνόμουν και βυθιζόμουν, σαν μέσα σε νερό,
παλεύοντας με μια φωτισμένη καταδίκη. Με την αυγή
είχα εξαφανιστεί το λιγότερο δώδεκα φορές μέσα σε κάτι καλύτερο.

Η συνεδρία αυτή έφερε κοντά δώδεκα συμμετέχουσες από Ελλάδα, Κύπρο, και Ολλανδία για να παρατηρήσουν και να συζητήσουν για τον πίνακα ζωγραφικής «Η μητέρα μου» της Ελένης Μιχαλακοπούλου από την ατομική της έκθεση Συγγένειες (Πολιτιστικό Κέντρο Ραφήνας – Πικερμίου, 2018). Η ομάδα επιχείρησε να ερμηνεύσει σημαίνουσες λεπτομέρειες του έργου, όπως η φούστα που παραπέμπει σε ελληνική παραδοσιακή φουστανέλα ή το πλεκτό που κρατά στα χέρια της η εικονιζόμενη γυναίκα ως μια ημιτελής ελληνική σημαία, καθώς και την απόδοση των αντιθέσεων εσωτερικού-εξωτερικού, σύγχρονου-παρωχημένου, ρεαλιστικού-σχηματικού που αναδύθηκαν μέσα από την παρατήρηση.

Μία από τις συμμετέχουσες είδε τη γυναικεία φιγούρα του πίνακα σαν ένα πορτρέτο της σύγχρονης Ελλάδας, καθηλωμένης πολιτισμικά, να ατενίζει με αποστασιοποιημένη αυστηρότητα το μέλλον. Οι ρυτίδες του προσώπου, σε συνδυασμό με το άκαμπτο σώμα και τα σταυρωμένα χέρια,  ερμηνεύτηκαν ως η αναπόφευκτη φθορά που έρχεται όχι μόνο με το πέρασμα του χρόνου αλλά και με την χρόνια απογοήτευση και παραίτηση. Τα χαρακτηριστικά του προσώπου της φιγούρας, που έχουν αποδοθεί σχεδόν με ρεαλιστική—αν και «καρτουνίστικη», όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε—ακρίβεια, φάνηκε να έρχονται σε αντίθεση με τον πιο αφηρημένο περιβάλλοντα χώρο. Η αρχική υπόθεση ότι η γυναίκα βρίσκεται σε εξωτερικό χώρο, δεδομένης της ύπαρξης ενός δέντρου κι ενός επίπλου βεράντας, σταδιακά αμφισβητήθηκε, καθώς η απόδοση τόσο των χρωμάτων όσο και των όγκων και της διάταξης των αντικειμένων θύμιζαν μάλλον χώρο εσωτερικό, και πιο συγκεκριμένα, σκηνικό θεατρικής παράστασης, και συνεπώς μία επίφαση του πραγματικού. Κάποια συμμετέχουσα μάλιστα φαντάστηκε την ηλικιωμένη γυναίκα του πίνακα να υποδύεται το ρόλο της «κουρασμένης» Ελλάδας σε κάποια σάτιρα. Ή, ακόμα, μιας άλλης Αθήνας-Αθηνάς, γερασμένης μεν αλλά σύγχρονης (όπως διέκρινε άλλη συμμετέχουσα στα ενδυματολογικά και στιλιστικά στοιχεία της εικονιζόμενης γυναίκας) με εμφανή οργή και απογοήτευση για την πνευματική ένδεια της χώρας της.

Ο δε κορμός δέντρου, με την απουσία ριζών (ιστορίας/παρελθόντος) και κλαδιών (μελλοντικών δυνατοτήτων), ειδώθηκε ως μια αλληγορία ενός ασφυκτικού παρόντος: μιας ζωής, λ.χ.  μέσα σε ένα μικρό δυάρι, σε ένα πυκνό αστικό τοπίο, με τις αναμνήσεις μιας άλλης ζωής και μιας άλλης εποχής σε εξαναγκαστική αποσιώπηση. Μέσα από μια διαφορετική ανάγνωση, ο κορμός, με τις πτυχώσεις, τους κυματισμούς και τις σπηλαιώσεις του, θύμισε ένα σύνολο αιδοίων, ανοίγοντας έτσι τον ορίζοντα ερμηνειών από το προσωπικό στο συλλογικό. Η ροή που παρατηρήθηκε στο ανάγλυφο του κορμού και στην κίνηση της φούστας-φουστανέλας ήταν τα μόνα σημεία του πίνακα στα οποία η ομάδα εντόπισε κάποια κίνηση. Η συζήτηση επέστρεψε στο ζήτημα (της αποσταθεροποίησης) των έμφυλων στερεοτύπων και την αντίστιξη κορμού/αιδοίου και φουστανέλας—που, αν και παραδοσιακά λειτουργεί ως ελληνικό σύμβολο ανδρισμού, στο εν λόγω έργο φοριέται από μια γυναίκα.

Τέλος, το πλεκτό στα χέρια μιας αποστασιοποιημένης γηραιάς γυναικείας φιγούρας παρέπεμψε στις tricoteuses της Γαλλικής Επανάστασης (τις γυναίκες εκείνες που κάθονταν κι έπλεκαν δίπλα στην γκιλοτίνα μετρώντας τα κεφάλια όσων εκτελούνταν) που αποτύπωσε ο Κάρολος Ντίκενς στο εμβληματικό μυθιστόρημά του Ιστορία Δύο Πόλεων.  Μετά την αποκάλυψη της ταυτότητας του έργου και της σχέσης που συνδέει το υποκείμενο με το αντικείμενο της εικονογραφικής αναπαράστασης, η συζήτηση επανήλθε σύντομα στο αινιγματικά ημιτελές (και ατελές δεδομένης της διάταξής του) εργόχειρο, με την προέκταση του μπλε νήματος να χάνεται στο κάτω μέρος του κάδρου και—ως άλλος ομφάλιος λώρος—να υπενθυμίζει τη σύνδεση τόσο μητέρας-κόρης όσο και έργου τέχνης-θεατή.

Το θέμα στο οποίο οι συμμετέχουσες κλήθηκαν να απαντήσουν ήταν «γράψτε γι’ αυτό που μας συνδέει». Τα κείμενα που αναγνώστηκαν έκαναν λόγο για «σύνδεση μέσω της μήτρας» και το «πένθος της αποσύνδεσης» ως οδυνηρή και ταυτόχρονα απελευθερωτική διαδικασία. Συνέδεσαν την τρέχουσα παγκόσμια υγειονομική κρίση και τον επιβεβλημένο εγκλεισμό των προηγούμενων ετών με την ακινητοποίηση και απαθανάτιση της μητέρας-αντικειμένου από την κόρη-υποκείμενο και την ερμήνευσαν ως μια πράξη τόσο αγάπης όσο και μίσους. Έκαναν λόγο, τέλος, για τη σύνδεση-ως-φυλακή που παρατηρείται σε σχέσεις αίματος ως συμπτωματική της παθογένειας της ελληνικής οικογένειας, αλλά και τη δύναμη της συγχώρεσης ως μέσο κατάκτησης μιας ουσιαστικής επανασύνδεσης και απαραίτητης κοινωνικής δεξιότητας.

Καλούμε όλες και όλους που συμμετείχατε να μοιραστείτε όσα γράψατε κατά τη διάρκεια της συνεδρίας μας παρακάτω (“Leave a reply”) και να κρατήσουμε αυτή την τόσο ενδιαφέρουσα συζήτησή μας ζωντανή, υπενθυμίζοντάς σας, βεβαίως, ότι αυτή είναι μια δημόσια πλατφόρμα και η πρόσβαση ανοιχτή στο κοινό.

Θα θέλαμε να μάθουμε περισσότερα  για την εμπειρία σας με αυτές τις συνεδρίες. Αν το επιθυμείτε, παρακαλούμε αφιερώστε λίγο χρόνο σε μια σύντομη έρευνα δύο ερωτήσεων!

Ακολουθήστε τον σύνδεσμο: https://tinyurl.com/nmedg-survey

---

Δεκαεπτά συμμετέχουσες/-οντες από διάφορες περιοχές της Ελλάδας και της Κύπρου συναντήθηκαν για να συζητήσουν το διήγημα της Έλενας Πέγκα «Δέρμα» (από τη συλλογή διηγημάτων Σφιχτές ζώνες και άλλα δέρματα — εκδ. Άγρα 2011). Τέσσερις εξ αυτών προσφέρθηκαν να διαβάσουν το κείμενο ανά ζεύγη, κι έτσι να ζωντανέψουν το διάλογο των δύο χαρακτήρων του διηγήματος με το προσωπικό τους ηχόχρωμα και τον δικό τους ρυθμό ανάγνωσης. Η σύντομη φόρμα του διηγήματος (μόλις μία σελίδα) καθώς και το κατά κοινή ομολογία «επιφανειακό» θέμα συζήτησης των δύο προσώπων (η Αμερική του Μάικλ Τζάκσον που άλλαξε το χρώμα του δέρματός του και της γυναίκας-γάτας με τις 59 πλαστικές, αλλά και κάθε λογής παράξενο που διαβάζει κανείς στα περιοδικά) προκάλεσαν αρχικά ποικίλες αντιδράσεις και προβλημάτισαν τόσο ως προς τη δομική όσο και τη νοηματική πληρότητα του κειμένου. Συζητήθηκε η ηθική διάσταση των ιατρικών παρεμβάσεων στην επιφάνεια του σώματος και ο φόβος της αλλοτρίωσης που επιφέρει η συνάντηση με το «άλλο», το διαφορετικό, το γκροτέσκο. Η συζήτηση επεκτάθηκε στη γενετική ιατρική και τις εκβάσεις της στην αντιμετώπιση σοβαρών ασθενειών, καθώς και στην αέναη επανεφεύρεση του εαυτού (όπως και της χώρας «Αμερικής») ως ταυτόσημη της ποπ κουλτούρας ή, ακόμα, και της προσπάθειας κατάκτησης μιας ουτοπικής—και απελευθερωτικής—ετερότητας. Η επιθυμία κυριαρχίας πάνω στο δέρμα ως πεδίο σκηνοθεσίας και κοινωνικής επιτέλεσης του εαυτού αποτέλεσε σημείο αντιπαράθεσης που συνοψίζεται ως εξής: εναντίωση στη φύση ή ανάδειξη της ουσίας των πραγμάτων; Ή, μήπως, απλώς μία ψευδαίσθηση;

Στην ερώτηση «πώς θα σκηνοθετούσατε αυτό τον διάλογο;» η ομάδα ανταποκρίθηκε ευφάνταστα και συγκινητικά: σε ένα κομμωτήριο για να περάσει η ώρα× στο αστικό λεωφορείο και την αναπόφευκτη εγγύτητα με τον άλλο στην οποία εξαναγκάζει ο συνωστισμός× στην αίθουσα αναμονής στα επείγοντα ενός νοσοκομείου, περιμένοντας αποτελέσματα, προσπαθώντας να νικήσουν την κούραση και την αγωνία× σε ένα καφενείο στους Μολάους της Λακωνίας και των ξενιτεμένων περιμένοντας το ΚΤΕΛ και μιλώντας για όσα είδαν στη μακρινή Αμερική× στο θάλαμο της χημειοθεραπείας, για να νιώσουν ότι είναι ακόμα ζωντανοί. Έτσι η «σαχλοσυζήτηση» των χαρακτήρων του διηγήματος, μέσα από αυτή την επεξεργασία, ξαναειδώθηκε  ως μηχανισμός επιβίωσης, ως επαναφορά στο «εδώ και τώρα» και ως αντίδοτο στο φόβο και τη μοναξιά. Κάποια μέλη μάλιστα επιβεβαίωσαν τούτο ακριβώς: «διαβάζοντας [το κείμενο] πάλι, είδα τους χαρακτήρες, μπήκα βαθύτερα».

Το θέμα στο οποίο τα μέλη της ομάδας κλήθηκαν να ανταποκριθούν γραπτώς ήταν: «Γράψτε για τη φορά που είδατε κάποιον να αλλάζει». Μίλησαν για το περιβάλλον ως προέκταση του ίδιου του δέρματός μας που κακοποιείται (κι αυτό) ανελέητα× για όλα εκείνα που αλλάζουν μέσα μας και μας θωρακίζουν απέναντι στους φόβους μας× και για τις αλλαγές εκείνες που έρχονται στη ζωή μας σαν κομήτης και μας ωθούν σε αναγκαστική—και συχνά οδυνηρή—επανεκκίνηση.

Σας προσκαλούμε να μοιραστείτε τα γραπτά σας μαζί μας παρακάτω.

Καλούμε όλες και όλους που συμμετείχατε να μοιραστείτε όσα γράψατε κατά τη διάρκεια της συνεδρίας μας παρακάτω (“Leave a reply”) και να κρατήσουμε αυτή την τόσο ενδιαφέρουσα συζήτησή μας ζωντανή, υπενθυμίζοντάς σας, βεβαίως, ότι αυτή είναι μια δημόσια πλατφόρμα και η πρόσβαση ανοιχτή στο κοινό.

Θα θέλαμε να μάθουμε περισσότερα  για την εμπειρία σας με αυτές τις συνεδρίες. Αν το επιθυμείτε, παρακαλούμε αφιερώστε λίγο χρόνο σε μια σύντομη έρευνα δύο ερωτήσεων!

Ακολουθήστε τον σύνδεσμο: https://tinyurl.com/nmedg-survey

---

Έχεις πάει στην Aμερική;

   Όχι. Ωραία είναι;

   Nαι.

   Για μένα η Aμερική είναι ο Mάικλ Tζάκσον. Aπό μαύρος θέλησε να γίνει λευκός και κατέστρεψε πάνω του καθετί που του θύμιζε την προέλευσή του. Έγινε αυτός ο δημιουργός του εαυτού του.

   Kαι οι τραβεστί κάτι παρόμοιο κάνουν.

   Nαι.

   Yπάρχει και η άλλη η Αμερικάνα η Bίλντενστάϊν που ήθελε να μοιάσει με γάτα και το κατάφερε. Mετά από 59 χειρουργικές επεμβάσεις. Tην έχεις δει;

   Πού;

   Στα περιοδικά.

   Όχι. Πώς είναι;

   Tρομακτική. Mοιάζει με γάτα.

   Tο δέρμα του ανθρώπινου σώματος αν απλωνόταν οριζοντίως θα κάλυπτε ένα διπλό κρεβάτι.

   Tο έχεις δει;

   Πού;

   Στα περιοδικά.

   Στα περιοδικά;

   Όλα υπάρχουν στα περιοδικά.

  Έλενα Πέγκα, «Δέρμα» (Σφιχτές Ζώνες και Άλλα Δέρματα. Άγρα, 2011)